Proteccion pa pashent cu aparato medico? (Parti 2)
Ora un aparato medico no ta traha, e ley civil ta proteha e pashent como consumidor. Pero den practica, ken ta asumi responsabilidad real pa e solucion?

Pashent como consumidor
Normalmente, ora nos cumpra un producto, ley ta proteha nos. Por ehempel, Si bo cumpra un frigidaire y e no ta fria, bo por pidi nan drech’e, reemplaza esun daña cu b'a cumpra, of pa nan dunabo bo placa bek.
E reglanan aki cu ta proteha derechonan di consumidor ta hancra den nos codigo civil na Aruba.
Den derecho civil, un producto mester “coresponde cu e acuerdo”. Den otro palabra, e producto cu bo a cumpra mester por funciona manera bo ta spera, pasobra ta p'esey b'a cumpr'e. Si e ta defecto, e no ta sirbi.

Funciona bon cu uso normal
E producto mester tin e cualidadnan cu un persona razonabel por spera pa uso normal. Si no, e consumidor tin derecho di pidi nan drech’e, cambi’e pa un otro cu si ta funciona, of incluso haci reparacion via un tercer partido y recobra e costo riba e bendedor di e producto defectuoso (B_oek 7 BW – consumentenkoop / non-conformiteit_).
Ora tin producto defectuoso
Na placa chikito: e producto mester haci loke e mester hasi. P'esey un protesis di rudia no ta un articulo luhoso. E mester por funciona bon pa e pashent por cana normal. E ta un aparato medico esencial pa por logra cana, traha y biba normal.
Si e aparato medico aki no ta logra pa e pashent haci esaki, tin un motibo serio pa bisa cu e producto no ta “conforme” cu e acuerdo. E producto tin defecto.
E consumidor por reclama
Den caso di defecto, e consumidor por reclama e bendedor. E derecho aki ta pa proteha e consumidor. E bendedor por bai reclama esun cu a bende, y keda bai bek den e cadena di compra te ora e yega na e importador. E importador por reclama e fabricante. Ley ta prescribi cu e riesgo y carga legal no mester keda riba e pashent como consumidor.
E productor ta para responsabel
Ademas di esaki, tin e regla di responsabilidad pa e producto (productaansprakelijkheid). Un productor ta responsabel si un producto defectuoso causa daño. Un producto ta defectuoso si e no ta ofrece e siguridad cu un persona razonabel por spera. E definicion di productor ta amplio: e fabricante, e importador, of incluso e proveedor si e consumidor no por haya sa of identifica ken ta ken den e cadena di compra y benta (Boek 6 BW – productaansprakelijkheid).
Pashent ta bon protehi?
E leynan aki ta importante, pasobra un protesis defectuoso no ta solamente un problema tecnico. E por causa daño corporal, perdida di trabou, y daño economico. E pashent no mester keda cana cu esaki. Kiermen, sin otro ley, ya caba un pashent tin amplio proteccion den nos Codigo Civil.
Tin tres ruta civil principal cu e pahent por cana:
- non-conformiteit (Boek 7 BW),
- productaansprakelijkheid (Boek 6 BW),
- onrechtmatige daad (Boek 6 BW).
Pero aki ta unda e problema real ta cuminsa
Esaki ta problematico pa pashent si, pasobra manera e caso aki di sr. Solagnier ta ilustra den parti 1, cu e pashent no a cumpra e protesis su mes. No ta e pashent mester bai cana e caminda aki di bai abogado of administrativo pasobra cu e producto no ta sirbi.
Ta AZV a autorisa y a paga p'e. Ta AZV a organiza compra, pago y entrega di e producto cu a resulta cu tin defecto.
Pasobra ora un tercer partido tuma e rol aki di paga pa bo, e ley no ta mira esaki como algo 'neutral.' Al contrario, e ta crea responsabilidadnan nobo.
Y esaki ta unda e rabo di porco ta crul anto pisa. E gran pregunta ta keda: si AZV ta e tercer partido cu ta paga y controla, e ora kico ta su responsabilidad legal y moral?
Den parti 3 lo mi finalisa e analisis di e caso y kico ta e deber di AZV.
Kico awor?
Si Parti 2 a mustra cu proteccion no ta solamente un cuestion tecnico, pero un cuestion di responsabilidad, supervision y claridad den sistema, e siguiente paso ta pa no keda pasivo den e sistema aki.
Unda nan ta laba man? Unda niun hende no ta duna un contesta cla? E momentonan ey ta crucial, pasobra den e confusion aki, e pashent ta keda mas vulnerabel.
Bo por cuminsa cu algun paso chikito pero importante: pidi un splicacion claro, pidi documentacion, y no acepta un contesta vago como algo normal.
Proteccion real no ta solamente existi den ley, pero den con esey ta wordo aplica y cuestiona.
Y si bo kier guia concreto den con pa nabega esaki—con pa lesa situacionnan, con pa formula pregunta y con pa defende bo posicion—mi a elabora esaki den E derechonan di pashent, pa haci e paso di bai for di compronde pa tuma accion hopi mas cla.
Jayburtt J. Dijkhoff, PhD
Experto den derechonan di Salud, calidad di cuido y reflexion social
Busca bo copia di e buki "E derechonan di pashent" na Plaza bookshop of order directamente aki.


