PapiamentoHealthcare & Patients' rights15 April 2026 · 4 min read · 1 view

Proteccion pa pashent cu aparato medico? (Parti 2)

Ora un aparato medico no ta traha, e ley civil ta proteha e pashent como consumidor. Pero den practica, ken ta asumi responsabilidad real pa e solucion?

Dr. Jayburtt J. Dijkhoff
Expert in Health Law, Healthcare Quality and Social Reflection
Proteccion pa pashent cu aparato medico? (Parti 2)

Pashent como consumidor

Normalmente, ora nos cumpra un producto, ley ta proteha nos. Por ehempel, Si bo cumpra un frigidaire y e no ta fria, bo por pidi nan drech’e, reemplaza esun daña cu b'a cumpra, of pa nan dunabo bo placa bek.

E reglanan aki cu ta proteha derechonan di consumidor ta hancra den nos codigo civil na Aruba.

Den derecho civil, un producto mester “coresponde cu e acuerdo”. Den otro palabra, e producto cu bo a cumpra mester por funciona manera bo ta spera, pasobra ta p'esey b'a cumpr'e. Si e ta defecto, e no ta sirbi.

Funciona bon cu uso normal

E producto mester tin e cualidadnan cu un persona razonabel por spera pa uso normal. Si no, e consumidor tin derecho di pidi nan drech’e, cambi’e pa un otro cu si ta funciona, of incluso haci reparacion via un tercer partido y recobra e costo riba e bendedor di e producto defectuoso (B_oek 7 BW – consumentenkoop / non-conformiteit_).

Ora tin producto defectuoso

Na placa chikito: e producto mester haci loke e mester hasi. P'esey un protesis di rudia no ta un articulo luhoso. E mester por funciona bon pa e pashent por cana normal. E ta un aparato medico esencial pa por logra cana, traha y biba normal.

Si e aparato medico aki no ta logra pa e pashent haci esaki, tin un motibo serio pa bisa cu e producto no ta “conforme” cu e acuerdo. E producto tin defecto.

E consumidor por reclama

Den caso di defecto, e consumidor por reclama e bendedor. E derecho aki ta pa proteha e consumidor. E bendedor por bai reclama esun cu a bende, y keda bai bek den e cadena di compra te ora e yega na e importador. E importador por reclama e fabricante. Ley ta prescribi cu e riesgo y carga legal no mester keda riba e pashent como consumidor.

E productor ta para responsabel

Ademas di esaki, tin e regla di responsabilidad pa e producto (productaansprakelijkheid). Un productor ta responsabel si un producto defectuoso causa daño. Un producto ta defectuoso si e no ta ofrece e siguridad cu un persona razonabel por spera. E definicion di productor ta amplio: e fabricante, e importador, of incluso e proveedor si e consumidor no por haya sa of identifica ken ta ken den e cadena di compra y benta (Boek 6 BW – productaansprakelijkheid).

Pashent ta bon protehi?

E leynan aki ta importante, pasobra un protesis defectuoso no ta solamente un problema tecnico. E por causa daño corporal, perdida di trabou, y daño economico. E pashent no mester keda cana cu esaki. Kiermen, sin otro ley, ya caba un pashent tin amplio proteccion den nos Codigo Civil.

Tin tres ruta civil principal cu e pahent por cana:

  1. non-conformiteit (Boek 7 BW),
  2. productaansprakelijkheid (Boek 6 BW),
  3. onrechtmatige daad (Boek 6 BW).

Pero aki ta unda e problema real ta cuminsa

Esaki ta problematico pa pashent si, pasobra manera e caso aki di sr. Solagnier ta ilustra den parti 1, cu e pashent no a cumpra e protesis su mes. No ta e pashent mester bai cana e caminda aki di bai abogado of administrativo pasobra cu e producto no ta sirbi.

Ta AZV a autorisa y a paga p'e. Ta AZV a organiza compra, pago y entrega di e producto cu a resulta cu tin defecto.

Pasobra ora un tercer partido tuma e rol aki di paga pa bo, e ley no ta mira esaki como algo 'neutral.' Al contrario, e ta crea responsabilidadnan nobo.

Y esaki ta unda e rabo di porco ta crul anto pisa. E gran pregunta ta keda: si AZV ta e tercer partido cu ta paga y controla, e ora kico ta su responsabilidad legal y moral?

Den parti 3 lo mi finalisa e analisis di e caso y kico ta e deber di AZV.

Kico awor?

Si Parti 2 a mustra cu proteccion no ta solamente un cuestion tecnico, pero un cuestion di responsabilidad, supervision y claridad den sistema, e siguiente paso ta pa no keda pasivo den e sistema aki.

Unda nan ta laba man? Unda niun hende no ta duna un contesta cla? E momentonan ey ta crucial, pasobra den e confusion aki, e pashent ta keda mas vulnerabel.

Bo por cuminsa cu algun paso chikito pero importante: pidi un splicacion claro, pidi documentacion, y no acepta un contesta vago como algo normal.

Proteccion real no ta solamente existi den ley, pero den con esey ta wordo aplica y cuestiona.

Y si bo kier guia concreto den con pa nabega esaki—con pa lesa situacionnan, con pa formula pregunta y con pa defende bo posicion—mi a elabora esaki den E derechonan di pashent, pa haci e paso di bai for di compronde pa tuma accion hopi mas cla.

Jayburtt J. Dijkhoff, PhD

Experto den derechonan di Salud, calidad di cuido y reflexion social

Busca bo copia di e buki "E derechonan di pashent" na Plaza bookshop of order directamente aki.

ShareWhatsAppFacebookXLinkedIn
#Papiamento#Healthcare#Patients rights#Governance

Join the conversation

Comments are read before they appear.

Keep reading

8 May 2026 · 5 min
Poco riesgo no ta cero riesgo: Kico Aruba mester di DVG pa Hantavirus aworaki
4 May 2026 · 8 min
The Elephant Was Never Pink. It Was Always White
4 May 2026 · 5 min
E olifanti no ta ros, e ta blanco: fusion hospitalnan Aruba?
← All essays
© 2026 Jayburtt Dijkhoff · Privacy Policy · Cookie Policy